Opština Stara Pazova već skoro pa dve decenije pokušava da uspostavi funkcionalan sistem upravljanja otpadom i to uglavnom kroz planove koji ostaju na papiru. Još plan iz perioda 2009–2019. predviđao je zatvaranje nesanitarne deponije do 2014. godine, preusmeravanje otpada na regionalnu deponiju ili alternativno rešenje, izgradnju kompostera za biorazgradivi otpad i formiranje reciklažnog dvorišta. Ni jedna od ključnih mera nije sprovedena, a po isteku plana 2019. opština je ušla u višegodišnji vakuum bez novog strateškog dokumenta.
Odluka o izradi novog Lokalnog plana upravljanja otpadom doneta je tek 24. juna 2022. godine. Nacrt koji je usledio izazvao je snažnu reakciju građana, tada je posao za izradu LPUO dodeljen novoosnovanom Institutu BIT iz Banovaca, čiji je dokument bio vrlo štur i napisan kao seminarski rad. Nakon što su zabrinuti građani decembra 2023. dostavili brojne primedbe i preporuke u pisanom obliku, nacrt plana je oboren.
Opština potom ponovo pokreće postupak izrade plana i posao poverava firmi Dvoper DOO iz Beograda. Nakon skoro godinu dana dolazi do Javne rasprave o Nacrtu Lokalnog plana upravljanja otpadom za period 2024–2034., ista je održana novembra 2024. godine. Prisutna zainteresovana javnost, uz određene sugestije i preporuke, uglavnom je prihvatila predloženi dokument, koji je zatim usvojen na sednici Skupštine opštine 27. decembra 2024.
Međutim, i pored konačnog usvajanja plana, ostale su ozbiljne dileme o njegovoj stvarnoj primeni. Jasno je da bez regionalnog sistema upravljanja otpadom nema dugoročnog rešenja, ali je lokalna samouprava i u postojećim okolnostima imala prostor za konkretne i hitne korake. U proteklom periodu mogla je da uspostavi redovno i pravovremeno obaveštavanje građana o merama zaštite zdravlja tokom požara na deponiji, da donese i sprovede odluke kojima bi se sprečilo noćno, vikend i praznično spaljivanje otpada i sekundarnih sirovina, da organizuje tribine i obuke o kompostiranju, da radi na promeni navika stanovništva, kao i da uvede preventivne mehanizme kontrole. Ništa od toga, međutim, nije primećeno u praksi niti prepoznato kao sprovedena aktivnost.
U poglavlju „Očekivani rezultati LPUO za period 2024–2034“ postavljeni su ambiciozni ciljevi: smanjenje uticaja otpada na životnu sredinu i zdravlje ljudi kroz prevenciju nastanka otpada, efikasnije upravljanje, jačanje kontrole i uključivanje javnosti. Među planiranim rezultatima navode se uvođenje monitoringa na smetlištu „Rupov salaš“, nabavka opreme za primarnu separaciju, proširenje obuhvata sakupljanja na 100% uz uklanjanje divljih deponija, sistem „dve kante“, izgradnja reciklažnog dvorišta sa delom za opasan otpad iz domaćinstava, transfer stanica u okviru regionalnog sistema, opremanje lokacije za građevinski otpad, sanacija postojeće nesanitarne deponije, promena navika stanovništva, izgradnja institucionalnih kapaciteta i uspostavljanje sistema praćenja tokova otpada. Ipak, između ambiciozno postavljenih ciljeva na papiru i konkretnih, vidljivih poteza na terenu razlika je i dalje očigledna.
Četrnaest meseci nakon usvajanja plana, obratili smo se Opštini Stara Pazova sa jasnim pitanjima:
- Koje aktivnosti i projekti su do sada realizovani ili započeti u okviru Lokalnog plana upravljanja otpadom Opštine Stara Pazova 2024–2034?
- Koji su rezultati implementacije Plana do danas – šta je postignuto, a šta nije, i zbog čega?
- Koji je trenutni status regionalne deponije? Da li je još uvek planirana?
- Postoje li ugovori, odluke ili studije izvodljivosti u vezi sa regionalnom deponijom?
- Da li postoje izveštaji, monitoring ili evaluacija koji pokazuju napredak i ostvarenje ciljeva iz Plana upravljanja otpadom?
- Koje su predviđene naredne aktivnosti i rokovi za realizaciju Plana do 2034. godine?
Umesto konkretnog odgovora na pitanja, stiglo je nešto što više liči na obaveštenje da će tek biti obrazovana radna grupa koja će pratiti sprovođenje plana i do 31. marta 2026. podneti izveštaj nadležnim institucijama.
Zbog svega navedenog, teško je izbeći zaključak da je lokalna samouprava, nakon gotovo četiri godine bez važećeg plana, nastavila sa istom praksom odlaganja i nakon njegovog formalnog usvajanja. Tako da smo ušli u šestu godinu, bez ikakvog pomaka i podsećanja da razlika između usvojenog plana i sprovedene politike može biti ogromna.
