Sećanje na Janka Čmelika – narodnog heroja iz Stare Pazove

 12. maja 1942. godine, u Sremskoj Mitrovici, tada pod okupacijom ustaškog režima, streljan je Janko Čmelik, član Okružnog komiteta KPJ za Srem, učesnik Narodnooslobodilačke borbe i jedan od istaknutih boraca protiv fašizma u Sremu.

Rođen 16. novembra 1905. godine u Staroj Pazovi, Čmelik je potekao iz radničke porodice i od najranije mladosti bio je vezan za težak fizički rad i socijalne nepravde. Nakon završene osnovne škole radio je kao najamni radnik, a ubrzo se uključio u radnički pokret, prepoznajući potrebu za organizovanom borbom za prava radnika i seljaka.

Član Komunističke partije Jugoslavije postaje 1935. godine, nakon čega njegovo političko delovanje dobija jasniji organizacioni oblik. Posebno se istakao u Staroj Pazovi, gde je učestvovao i bio jedan od organizatora štrajka poljoprivrednih radnika, čime je stekao ugled među radnicima i siromašnim seljacima.

Veliku pažnju posvećivao je radu sa omladinom. Godine 1938. osnovao je prvu SKOJ-evsku grupu u Staroj Pazovi, čime je postavio temelje organizovanog omladinskog revolucionarnog pokreta u ovom kraju. Bio je aktivan i u radu slovačke čitaonice, čiji je sekretar bio od 1936. godine, što govori i o njegovoj povezanosti sa multietničkom zajednicom Srema.

Godine 1939. izabran je za predsednika Zemljišne zajednice, kroz koju je učestvovao u sprovođenju odluka o raspodeli državne zemlje bezemljašima, čime je direktno doprineo poboljšanju položaja najsiromašnijih slojeva stanovništva.

Aprilski rat 1941. godine zatekao ga je u vojsci Kraljevine Jugoslavije. Nakon kapitulacije, zajedno sa hiljadama vojnika odveden je u zarobljeništvo u Nemačku. Već u junu 1941. uspeva da pobegne iz logora i vraća se u Staru Pazovu, gde postaje jedan od organizatora ustanka u Sremu.

Krajem 1941. godine biva uhapšen, mučen i teško zlostavljan. Nakon boravka u Zemunskoj bolnici, prebačen je u zatvor u Sremskoj Mitrovici. Kasnije je odveden u Vukovar, gde je nakon surovog mučenja preki sud osudio ga na smrt 2. maja 1942. godine. Presuda je izvršena 12. maja 1942. godine u Sremskoj Mitrovici.

Nakon rata, Spomen-groblje Sremska Mitrovica postalo je mesto zajedničkog počivališta Janka Čmelika i njegovih saboraca Slobodana Bajića Paje, Boška Palkovljevića Pinkija i Stanka Paunovića Veljka.

Za narodnog heroja Jugoslavije proglašen je ukazom Vrhovnog štaba NOV i POJ 25. oktobra 1943. godine, kao jedan od prvih boraca iz Vojvodine koji su dobili to najviše ratno priznanje.

Njegovo ime danas nosi osnovna škola u Staroj Pazovi, Kulturno umetničko društvo i ulica u Staroj Pazovi, kao trajni podsetnik na život i žrtvu čoveka koji je svoj život posvetio borbi za slobodu, pravdu i jednakost.